لیلی بنت مسعود نهشلی
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
لیلی بنت مسعود بن خالد النهشلی التمیمیة؛ از همسران
علی بن ابیطالب، امام اول شیعیان و خلیفه چهارم اهل سنت، بود. وی از قبیله بنینهشل از شاخه بنیدارم و از تیره بزرگ بنیتمیم به شمار میرفت. منابع او را در شمار چهار همسر زنده علی بن ابیطالب هنگام شهادت دانستهاند. لیلی پس از شهادت علی، با
عبدالله بن جعفر بن ابیطالب ازدواج کرد. درباره تاریخ دقیق تولد و وفات او گزارش روشنی در دست نیست، اما برخی تولدش را پیش از سال ۲۲ هجری قمری دانستهاند و احتمال دادهاند پس از سال ۶۱ هجری درگذشته باشد.
[ویرایش]
نام او در منابع تاریخی «لیلی» ضبط شده است. نسب کامل وی چنین گزارش شده است: لیلی بنت مسعود بن خالد بن مالک بن ربعی بن سلمی بن جندل بن نهش بن دارم بن مالک بن حنظلة بن زید مناة بن تمیم. او از
قبیله بنی نهشل بن دارم و از شاخههای مهم قبیله بزرگ بنی تمیم بود. مادرش را «عمیره بنت قیس بن عاصم بن سنان بن خالد بن منقر بن عبید بن حارث بن عمرو بن کعب بن سعد بن زید مناة بن تمیم» معرفی کردهاند. ا طلاعات مستقلی از زندگی او پیش از ازدواج با علی بن ابیطالب در منابع نخستین گزارش نشده است.
[ویرایش]
بر پایه گزارشهای تاریخی، ازدواج لیلی با علی بن ابیطالب در سال ۳۵ یا ۳۶ هجری قمری و در جریان یا پس از
جنگ جمل رخ داده است. محل این ازدواج را بیشتر منابع بصره دانستهاند، هرچند برخی روایات به کوفه نیز اشاره دارند. در برخی تحلیلها، این ازدواج دارای کارکرد سیاسی ـ اجتماعی دانسته شده و آن را در راستای ایجاد پیوند میان علی بن ابیطالب و قبیله بنیتمیم برای تثبیت جایگاه سیاسی پس از جنگ جمل ارزیابی کردهاند. در شماری از منابع نیز به احتمال ازدواج موقت اشاره شده، اما گزارش غالب، ازدواج دائم را تأیید میکند. درباره شمار و نام فرزندان لیلی از علی بن ابیطالب اختلاف وجود دارد: نظر مشهور:
عبیدالله بن علی و
ابوبکر بن علی. در باب «ابوبکر بن علی» اختلافی میان مورخان وجود دارد که آیا «ابوبکر» نام او بوده یا کنیه وی. برخی او را همان محمد اصغر یا عبدالله دانستهاند که به کنیه ابوبکر شهرت یافته است. درباره سرنوشت عبیدالله اختلاف گزارش وجود دارد: برخی منابع او را از شهدای کربلا (سال ۶۱ هجری) دانستهاند. گروهی دیگر گزارش کردهاند که وی در
واقعه کربلا حضور نداشت و بعدها در
نبرد مذار در درگیری میان سپاه
مختار ثقفی و
مصعب بن زبیر کشته شد. در مورد ابوبکر بن علی، بیشتر منابع شهادت او را در کربلا پذیرفتهاند. بنا بر نقلهای تاریخی، از این دو فرزند نسلی باقی نمانده است.
[ویرایش]
واقدی و برخی دیگر از مورخان گزارش کردهاند که علی بن ابیطالب هنگام وفات خود چهار همسر در عقد داشت:
لیلی بنت مسعود تمیمی ؛
امالبنین کلابیه ؛
اسماء بنت عمیس ؛
امامه بنت زینب لیلی در شمار این چهار همسر بوده است.
[ویرایش]
پس از شهادت علی بن ابیطالب در سال ۴۰ هجری قمری، لیلی با
عبدالله بن جعفر بن ابیطالب ازدواج کرد. عبدالله در آن زمان همسر
زینب بنت علی نیز بود. درباره چگونگی این ازدواج و محل اقامت لیلی پس از شهادت علی علیه السلام گزارش روشنی در دست نیست. احتمالات مطرحشده عبارتاند از: انتقال او از کوفه به مدینه ؛ بازگشت به قبیله خود در بصره ؛ اقامت در کوفه تا زمان ازدواج حاصل این ازدواج شش فرزند بود: پسران: یحیی ؛ هارون ؛ موسی ؛ صالح و دختران: امابیها و اممحمد. در مجموع، لیلی از دو همسر خود هشت فرزند (شش پسر و دو دختر) داشت.
[ویرایش]
از تاریخ دقیق وفات لیلی بنت مسعود گزارشی در منابع تاریخی موجود نیست. برخی منابع از حضور احتمالی او در زمان واقعه کربلا یاد کردهاند که در صورت صحت، نشان میدهد وی تا سال ۶۱ هجری قمری زنده بوده است. احتمال داده شده که در مدینه درگذشته باشد، اما این موضوع قطعی نیست.
