روزشمار جامع محرم؛ وقایع سال ۶۱ و فراتر از آن
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
ماه محرم، نه تنها آغاز سال هجری قمری و ماهی از
ماههای حرام الهی است، بلکه در حافظهی تاریخی جهان اسلام، با نام و نهضت امام حسین علیهالسلام گره خورده است. این ماه، ظرفِ بزرگترین حماسهی بشری و تقارنِ غمبارِ شهادتِ خاندانِ رسالت در سال ۶۱ هجری است؛ واقعهای که سرنوشتِ عقیدتی و سیاسیِ جهانِ اسلام را برای همیشه تغییر داد. اما ماه محرم در بستر تاریخ، شاهد رخدادهای گوناگون دیگری نیز بوده است؛ از تولد و وفات بزرگان دین گرفته تا نبردهای تاریخی و رویدادهای سیاسیِ ادوار مختلف. در این روزشمار، تلاش شده است تا ضمن پاسداشتِ وقایعنگاریِ دقیقِ
واقعه کربلا در سال ۶۱ هجری به عنوان «هستهی مرکزی و هویتیِ» این ماه، سایرِ وقایع مهم تاریخیِ رخداده در روزهای ماه محرم در طول تاریخ نیز گردآوری شود. برای سهولت در مطالعه و دسترسیِ دقیقتر، وقایعِ مربوط به نهضت عاشورا با تفکیکِ مشخص از سایر رخدادهای تاریخی درج شده است تا مخاطبان بتوانند ضمن مرورِ سیرِ حوادثِ کربلا، نگاهی جامع به سایر رویدادهای تاریخیِ این ماه نیز داشته باشند.
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق:
کاروان امام حسین علیهالسلام در مسیر کوفه در مناطق اطراف قصر بنیمقاتل، نینوا و شراف در حرکت است.
۶۱ هـ.ق: ملاقات با برخی افراد از جمله
عبیدالله بن حر جعفی و دعوت او به یاری امام.
:::. سایر وقایع تاریخیآغاز سال جدید
هجری قمری.
۷بعثت. آغاز محاصره اقتصادی پیامبر(ص) و بنیهاشم در شعب ابیطالب.
۶هـ.ق:
غزوه ذات الرقاع با هدف خنثیسازی توطئه جنگ از سوی دو تیره
بنیمحارب و
بنیثعلبه، از قبیله غَطَفان.
۹هـ.ق: اولین اعزام عاملان
زکات به مناطق مختلف برای جمعآوری زکات توسط پیامبر.
۲۰هـ.ق:
فتح مصر به دست عمرو بن عاص در زمان خلیفه دوم.
۳۷ هـ.ق:
متارکه جنگ در صفین بین امام علی و معاویه با هدف دستیابی به صلح و شروع مجدد آن در ماه صفر.
۶۳ هـ.ق: قیام مردم مدینه علیه یزید بن معاویه به رهبری
عبدالله بن حنظله.
۸۱ هـ.ق: درگذشت
محمد حنفیه فرزند امام علی.
۱۶۱ هـ.ق: وفات
سفیان ثوری صوفی، فقیه، محدث و از شاگردان امام صادق در بصره.
۲۲۰ هـ.ق: احضار
امام جواد به بغداد توسط
معتصم عباسی.
۹۱۸ هـ.ق: ولادت
حسین بن عبدالصمد حارثی فقیه، متکلم، رجالی و پدر
شیخ بهائی در روستای جُبَع، نزدیک شهر صیدون
۱۰۱۱ هـ.ق: درگذشت
صاحب معالم فرزند
شهید ثانی و نویسنده معالم الدین و ملاذ المجتهدین.
۱۲۹۷ هـ.ق: درگذشت
میرزا جعفر قزوینی فقیه، شاعر و ادیب شیعه، مدفون در نجف (۲۴ آذر ۱۲۵۸ش).
۱۳۶۳ هـ.ق: درگذشت
مرتضی طالقانی فقیه و حکیم شیعه واستاد
علامه محمدتقی جعفری (۶ دی ۱۳۲۲ش)
۱۳۶۶ هـ.ق: تولد
سید عارف حسین حسینی از روحانیان شیعه و رهبر نهضت جعفریه پاکستان (۴ آذر ۱۳۲۵ش)
۱۳۹۵ هـ.ق: درگذشت
سید ابوالحسن رفیعی قزوینی فقیه، فیلسوف و استاد دروس عالی حوزه علمیه قم ساکن در تهران(۲۴ دی ۱۳۵۳ش).
۱۴۰۵ هـ.ق: درگذشت
سید عبدالله موسوی شیرازی از مراجع تقلید شیعه ساکن در مشهد و از روحانیان فعال قبل از انقلاب اسلامی ایران در مخالفت با سیاستهای پهلوی اول و دوم (۵ مهر ۱۳۶۳ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: ورود امام حسین علیهالسلام و یارانش به سرزمین کربلا.
۶۱ هـ.ق: توقف اسب امام و پرسش از نام منطقه. آگاهی از نام «کربلا» و «نینوا».
۶۱ هـ.ق: آغاز برپایی خیمههای خاندان رسالت در کربلا
۶۱ هـ.ق: نامه
حرّ بن یزید ریاحی به عبیدالله بن زیاد برای گزارش ورود امام.
:::. سایر وقایع تاریخی۱۵۷ هـ.ق: تولد احمد بن عیسی بن زید بن علی بن حسین.
۶۰۵ هـ.ق: درگذشت
ورام بن ابیفراس حلی فقیه، محدّث امامی و نویسنده تنبیه الخواطر با موضوع مواعظ و حِکَم اخلاقی.
۱۲۹۶ هـ.ق: ولادت
محمدحسین غروی اصفهانی فقیه، اصولی، فیلسوف و شاعر شیعه در نجف.
۱۳۷۰ هـ.ق: درگذشت
محمد سماوی نجفی مجتهد، قاضی، ادیب و شاعر.
۱۳۹۵ هـ.ق: پایان نگارش
کتاب سیری در نهجالبلاغه نوشته
شهید مرتضی مطهری (۲۵ دی ۱۳۵۳ش).
۱۴۲۳ هـ.ق: درگذشت
ابوالحسن ایازی از فقهای شیعه (۲۶ اسفند ۱۳۸۰ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: نگارش نامه امام به بزرگان کوفه و ارسال آن توسط فرستاده ایشان،
قیس بن مسهر صیداوی.
۶۱ هـ.ق: ورود
عمر بن سعد به کربلا با لشکری عظیم (۴ تا ۹ هزار نفر) برای مقابله با امام.
۶۱ هـ.ق:
خرید بخشی از زمین کربلا توسط امام حسین علیهالسلام.
:::. سایر وقایع تاریخیروز آزاد شدن
حضرت یوسف از زندان (بنابر برخی روایات).
۷ هـ.ق: دعوت سران ممالک مختلف به اسلام توسط پیامبر.
۲۳ هـ.ق: آغاز خلافت
عثمان بن عفان سومین خلیفه مسلمانان با رأی شورای ششنفره.
۱۴۲۳ هـ.ق: درگذشت
محمد مظفری قزوینی از فقها و اساتید حوزه علمیه (۲۷ اسفند ۱۳۸۰ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: سخنان
عبیدالله بن زیاد علیه امام حسین در مسجد کوفه.
۶۱ هـ.ق: شهادت
قیس بن مسهر صیداوی فرستاده امام حسین به کوفه به فرمان عبیدالله بن زیاد.
۶۱ هـ.ق: صدور فتوای
شریح قاضی مبنی بر مباح بودن خون امام حسین
۶۱ هـ.ق: اعزام گروههای جدید نظامی برای تقویت سپاه عمر بن سعد.
:::. سایر وقایع تاریخی۲۵۲ هـ.ق: آغاز خلافت
معتز عباسی. طبق برخی گزارشها
امام هادی به دستور وی به شهادت رسیده است.
۱۳۵۸ هـ.ق: پایان نگارش
کتاب شرح چهل حدیث نوشته
امام خمینی (۵ اسفند ۱۳۱۷ش).
۱۴۲۹ هـ.ق: درگذشت
احمد مجتهدی تهرانی از فقهای شیعه و مؤسس مدرسه علمیه آیتالله مجتهدی تهران (۲۳ دی ۱۳۸۶ش).
۱۴۲۹ هـ.ق: درگذشت
سید جعفر شهیدی تاریخنگار، پژوهشگر، مترجم نهجالبلاغه و نویسنده تاریخ تحلیلی اسلام (۲۳ دی ۱۳۸۶ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: اعزام سپاه ابنزیاد برای ممانعت از حرکت مردم کوفه با هدف یاری امام حسین
۶۱ هـ.ق: ورود فرماندهان جدید به کربلا از جمله:
شبث بن ربعی ؛
حجار بن ابجر ؛
محمد بن اشعث.
:::. سایر وقایع تاریخیعبور
حضرت موسی و
بنیاسرائیل از رود نیل و غرق شدن فرعون، طبق برخی روایات.
۵ هـ.ق:
سریه عبدالله بن انیس برای جنگ با
سفیان بن خالد هذلی.
۱۲۴۶ هـ.ق: ولادت
میرحامد حسین هندی از علمای شیعه در هند و نویسنده کتاب عبقات الانوار در اثبات امامت و دفاع از ولایت امام علی.
۱۳۱۰ هـ.ق: درگذشت
ملا احمد فاضل مراغهای فقیه شیعه (۹ مرداد ۱۲۷۱ش).
۱۴۱۶ هـ.ق: درگذشت
محمدباقر کمرهای روحانی، نویسنده و مترجم شیعه (۱۴ خرداد ۱۳۷۴ش).
۱۴۴۳ هـ.ق: درگذشت
مهدی پیشوایی پژوهشگر تاریخ اسلام و تشیع و از نویسندگان مقتل جامع سید الشهدا (۲۳ مرداد ۱۴۰۰ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: حرکت
حبیب بن مظاهر اسدی به سوی قبیله بنیاسد برای یاریطلبی و درگیری با مأموران عمر سعد.
۶۱ هـ.ق: اولین محاصره جدی فرات توسط
شبث بن ربعی با ۳۰۰۰ نیروی نظامی.
۶۱ هـ.ق: تکمیل لشکر کوفه برای جنگ با امام حسین. (تعداد سپاه عمر بن سعد به بیش از ۲۰ هزار نفر رسید.)
۶۱ هـ.ق: عبیدالله بن زیاد عمر بن سعد را فرمانده کل سپاه قرار میدهد.
:::. سایر وقایع تاریخیشهادت
حضرت یحیی از
پیامبران بنیاسرائیل که در کودکی به نبوت رسید.
۴۰۶ هـ.ق: درگذشت
سید رضی فقیه، متکلم، مفسر، گردآورنده
نهجالبلاغه و برادر سید مرتضی.
۱۲۲۸ هـ.ق: درگذشت
سید محمدجواد عاملی فقیه، محدّث و نویسنده
مفتاح الکرامه (۱۹ دی ۱۱۹۱ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: قطع رسمی آب بر روی اهلبیت علیه السلام به دستور کتبی ابنزیاد.
۶۱ هـ.ق: مأموریت
عمرو بن حجاج زبیدی برای نگهبانی از فرات.
۶۱ هـ.ق: ملاقات شبانه امام حسین با عمر بن سعد (شب هشتم محرم).
:::. سایر وقایع تاریخیسخن گفتن خداوند در این روز با حضرت موسی در کوه طور بنابر برخی روایات.
۱۳۱۳ هـ.ق: ولادت
سید محمدهادی میلانی از مراجع تقلید شیعه و نویسنده
محاضرات فی الفقه الامامیه (۹ تیر ۱۲۷۴ش).
۱۳۷۰ هـ.ق: درگذشت
جعفر نزاری نقدی فقیه، محدث، مفسّر و نویسنده
کتاب الانوارُ العلویه و الاسرارُ المُرتَضَویه (۲۸ مهر ۱۳۲۹ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: نایاب شدن آب در خیمهها و شدت گرفتن عطش در میان کودکان و خاندان امام.
۶۱ هـ.ق: تلاش امام برای مذاکره و جلوگیری از جنگ.
:::. سایر وقایع تاریخی۱۰۵۳ هـ.ق: پایان نگارش کتاب
مسالک الافهام اثر
محمدجواد فاضل کاظمی (درگذشت۱۰۶۵ق)
۱۲۹۰ هـ.ق: درگذشت
ملا علی زنجانی فقیه، نویسنده، استاد حوزه علمیه و مؤسس حوزه علمیه زنجان (۱۸ اسفند ۱۲۵۱ش).
۱۴۱۲ هـ.ق: درگذشت
سید عبدالحسین طیب مفسر، فقیه و مدرس علوم دینی (۲۹ تیر ۱۳۷۰ش).
۱۴۲۱ هـ.ق: درگذشت
محمد شریفرازی تراجمنگار و نویسنده گنجینه دانشمندان درباره شرح حال دانشمندان شیعه (۲۵ فروردین ۱۳۷۹ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشوراتاسوعا روز بزرگداشت عباس بن علی.
۶۱ هـ.ق: رسیدن
شمر بن ذی الجوشن به کربلا با نامه عبیدالله بن زیاد.
۶۱ هـ.ق: اعلام جنگ از سوی عمر بن سعد و محاصره کامل خیمههای امام حسین در کربلا.
۶۱ هـ.ق: حمله عمر بن سعد به اردوگاه امام حسین بعد از نماز عصر.
۶۱ هـ.ق:
صدور اماننامه برای فرزندان امالبنین که توسط حضرت عباس رد میشود.۶۱ هـ.ق: سخنان امام حسین با اصحابش پیش از واقعه کربلا. (شب دهم)
۶۱ هـ.ق: درخواست امام برای یک شب مهلت جهت عبادت و دعا.
۶۱ هـ.ق: : """شب عاشورا""": جمع شدن امام با یاران. اعلام آزاد بودن یاران برای ترک میدان. تجدید بیعت و وفاداری یاران با امام. شب دعا، نماز و تلاوت قرآن در خیمهها.
:::. سایر وقایع تاریخیتولد حضرت موسی، از
پیامبران اولو العزم.
تولد
مریم بنت عمران و مادر حضرت عیسی.
۱۳۵۶ هـ.ق: درگذشت
سید محمد حسینی لواسانی تهرانی، حکیم، متکلم، فقیه، شاعر و مفسّر شیعه (۲ فروردین ۱۳۱۶ش).
۱۴۲۷ هـ.ق: درگذشت
میرزاعلی فلسفی فقیه، واعظ و از اساتید حوزه علمیه مشهد (۱۹ بهمن ۱۳۸۴ش)
۱۲۶۸ هـ.ق: درگذشت
سید محمدقلی موسوی هندی مشهور به علامه کُنتوری محدث، فقیه، مورخ و متکلم در هند و مؤسس کتابخانه ناصریه.
۱۴۲۰ هـ.ق: درگذشت
اختر عباس نجفی، عالم شیعه اهل پاکستان (۶ اردیبهشت ۱۳۷۸ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: آغاز نبرد در صبح عاشورا.
۶۱ هـ.ق: شهادت یاران امام به ترتیب در میدان نبرد.
۶۱ هـ.ق: شهادت امام حسین علیهالسلام در عصر عاشورا.
۶۱ هـ.ق: غارت خیام، آتش زدن خیمهها و اسارت خاندان نبوت.
۶۱ هـ.ق: ارسال سر مطهر امام به کوفه توسط
خولی ملعون.
۶۱ هـ.ق: شام غریبان کربلا. (شب یازدهم)
:::. سایر وقایع تاریخیاخراج
حضرت آدم و
حوا از بهشت.
رسیدن کشتی
حضرت نوح به کوه جودی و خارج شدن از کشتی.
تولد
حضرت ابراهیم در بابل عراق.
تولد
حضرت عیسی، از پیامبران اولو العزم (به قول شیخ صدوق در المقنع).
خارج شدن
حضرت یونس از شکم ماهی.
خارج شدن
حضرت یوسف از چاه.
۶۲ هـ.ق: درگذشت
امسلمه همسر پیامبر.
۶۷ هـ.ق: کشته شدن
عبیدالله بن زیاد توسط
ابراهیم مالک اشتر.
۲۲۶ هـ.ق: درگذشت
بِشر حافی از زهاد و مشایخ صوفیه.
۱۳۳۰ هـ.ق: کشته شدن
علی ثقةالاسلام تبریزی مبارز مشروطه و پیشوای شیخیه در تبریز توسط عوامل روسیه (۱۰ دی ۱۲۹۰ش).
۱۳۸۳ هـ.ق: حمله وهابیها به دسته عزاداری شیعیان در پاکستان و کشتار ۱۱۸ عزادار در روز عاشورا موسوم به کشتار تهیرهی (۱۳ خرداد سال ۱۳۴۲ش)
۱۳۸۳ هـ.ق:
سخنرانی امام خمینی در مدرسه فیضیه در اعتراض به سیاستهای نظام حاکم بر ایران (۱۳ خرداد ۱۳۴۲ش).
۱۳۹۹ هـ.ق: تظاهرات میلیونی در تهران به دستور امام خمینی علیه حکومت محمدرضا پهلوی، (۲۰ آذر ۱۳۵۷ش).
۱۴۱۵ هـ.ق: انفجار بمب در حرم امام رضا و شهادت ۲۷ زائر (۳۰ خرداد ۱۳۷۳ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: جدا کردن سرهای شهدا و ارسال آنها به کوفه و باقی ماندن پیکر شهدا در میدان کربلا.
۶۱ هـ.ق: حرکت کاروان اسرا از کربلا به سوی کوفه (بعد از ظهر یازدهم).
:::. سایر وقایع تاریخیدرگذشت حضرت آدم نخستین پیامبر الهی.
۱۱۳۵ هـ.ق: کنارهگیری
سلطان حسین، آخرین شاه صفویه از حکومت، و گذاشتن تاج به سر
محمود افغان (۳۰ مهر ۱۱۰۱ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: دفن شهدای کربلا (بنا به نقلی).(نیازمند منبع)
۶۱ هـ.ق: ورود اهلبیت امام حسین به کوفه و خطبهخوانی حضرت زینب و امام سجاد.(نیازمند منبع)
:::. سایر وقایع تاریخی۹۵ هـ.ق: شهادت
امام سجاد چهارمین امام شیعیان (به نقلی).
۷۳۵ هـ.ق: درگذشت
صفیالدین اردبیلی عارف، شاعر و نیای اسماعیل اول صفوی نخستین پادشاه صفویان.
۱۳۸۳ هـ.ق: بازداشت امام خمینی توسط نیروهای امنیتی حکومت پهلوی؛
ساواک (۱۵ خرداد ۱۳۴۲ش).
۱۳۸۳ هـ.ق:
قیام پانزده خرداد در ایران در اعتراض به دستگیری امام خمینی و کشته و مجروح شدن شماری از مردم (۱۵ خرداد ۱۳۴۲ش).
۱۴۳۶ هـ.ق: درگذشت
جرج جرداق نویسنده مسیحی اهل لبنان و نویسنده
کتاب امام علی صدای عدالت انسانی (۱۴ آبان ۱۳۹۳ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: دفن شهدای کربلا (بنا به نقلی).
۶۱ هـ.ق: حاضر ساختن اهلبیت امام حسین در
مجلس عبیدالله بن زیاد.
:::. سایر وقایع تاریخی۶۱ هـ.ق: شهادت
عبدالله بن عفیف ازدی از اصحاب امام علی و امام حسین به دست عبیدالله بن زیاد.
۱۰۸۰ هـ.ق: درگذشت
محمدصالح بن احمد مازندرانی فقیه، محدث و داماد مجلسی اول.
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: ارسال
گزارش ابن زیاد درباره اسیران کربلا به یزید.
:::. سایر وقایع تاریخی۳۳۰ هـ.ق: ولادت
ابنحجاج بغدادی شاعر شیعه.
۱۲۶۳ هـ.ق: درگذشت
سید صدرالدین عاملی اصفهانی از فقها و اساتید حوزه علمیه اصفهان (۱۲ دی ۱۲۲۵ش).
۱۳۲۴ هـ.ق: درگذشت
سید ابوالقاسم رضوی لاهوری از فقها و مفسران شیعه در هند (۱۹ اسفند ۱۲۸۴ش).
۱۳۲۴ هـ.ق: درگذشت
سید محمدمهدی خوانساری از مراجع تقلید شیعه در اصفهان (۱۹ اسفند ۱۲۸۴ش).
۱۳۷۴ هـ.ق: درگذشت
شیخ علی کاشانی (فریدة الاسلام) از فقها و اساتید حوزه علمیه مشهد و قم (۲۱ شهریور ۱۳۳۳ش).
۱۴۱۶ هـ.ق: درگذشت
میرزا کاظم دینوری از فقها و اساتید حوزه علمیه تبریز (۲۳ خرداد ۱۲۸۱ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: فرستادن سرهای شهدای کربلا به سوی شام.
:::. سایر وقایع تاریخی۱۸۸ هـ.ق: درگذشت محدث رازی.
۲۰۰ هـ.ق:
آغاز حرکت امام رضا از مدینه به مرو.(نیازمند منبع)
۵۸۹ هـ.ق: ولادت
سید ابن طاووس، عالم و عارف، نقیب شیعیان، نویسنده کتابهای اقبال الاعمال و لهوف.
۱۳۱۷ هـ.ق: درگذشت
خلیل کمرهای فقیه، مفسر و از فعالان عرصه وحدت اسلامی (۱۹ مهر ۱۳۶۳ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا :::. سایر وقایع تاریخی۲۰۰ هـ.ق: شکست
قیام علویان به رهبری
محمد محروق و فرماندهی
ابوالسرایا.
۳۰۳ هـ.ق: ولادت
محمد بن جعفر ابننجار محدث، مقری و نحوی و از اساتید شیخ مفید و نجاشی.
۱۳۹۱ هـ.ق: درگذشت
سید مهدی خوانساری از عالمان شیعه (۲۳ اسفند ۱۳۴۹ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا :::. سایر وقایع تاریخی۱ عام الفیل. نزول عذاب
اصحاب فیل (طبق روایات).
۹۵۳ هـ.ق: ولادت
شیخ بهائی فقیه، محدث، حکیم و ریاضیدان شیعه.
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا :::. سایر وقایع تاریخی۹۵ هـ.ق: شهادت امام سجاد چهارمین امام شیعیان (به قولی).
۱۲۹۳ هـ.ق: ولادت
حیدرقلی سردار کابلی فقیه، محدث، رجالی، ادیب و ریاضیدان شیعه (۲۵ بهمن ۱۲۵۴ش).
۱۳۰۹ هـ.ق: ولادت
سید احمد خوانساری، مرجع تقلید و نویسنده کتاب فقهی جامع المدارک (۲ شهریور ۱۲۷۰ش).
۱۳۲۳ هـ.ق: درگذشت
محمدحسن مامقانی از فقهای شیعه که پس از
میرزای شیرازی به مرجعیت رسید (۵ فروردین ۱۲۸۴ش).
۱۴۰۲ هـ.ق: درگذشت
علامه طباطبائی مفسر، فیلسوف، فقیه، عارف و نویسنده
کتاب المیزان فی تفسیر القرآن (۲۴ آبان ۱۳۶۰ش).
۱۴۲۲ هـ.ق: درگذشت
مجتبی محمدی عراقی فقیه، پژوهشگر و نویسنده (۲۴ فروردین ۱۳۸۰ش).
۱۴۳۱ هـ.ق: درگذشت
علی صافی گلپایگانی فقیه، شاعر، استاد حوزه علمیه قم (۱۴ دی ۱۳۸۸ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: حرکت اسیران کربلا به سوی شام.
:::. سایر وقایع تاریخی۳۶۶ هـ.ق: درگذشت
حسن بن بویه از حاکمان
آلبویه.
۱۴۰۰ هـ.ق: درگذشت
محمدجواد مغنیه فقیه، مفسر و نویسنده التفسیر الکاشف (۱۸ آذر ۱۳۵۸ش).
۱۴۳۵ هـ.ق: درگذشت
محمدتقی مطهری بروجردی از علما و اساتید حوزه علمیه بروجرد (۲ آذر ۱۳۹۲ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: دفن بدن
جون بن حوی غلام
ابوذر غفاری در کربلا.
:::. سایر وقایع تاریخی۱۲۸۷ هـ.ق: ولادت
محمدرضا نجفی اصفهانی (مسجدشاهی) فقیه، فیلسوف، متکلم، ریاضیدان و شاعر.
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا :::. سایر وقایع تاریخی۴۳۰ هـ.ق: درگذشت
ابونُعَیمِ اصفهانی محدث و مؤلف اهلسنت و نویسنده کتاب حلیة الاولیاء در شرح حال عابدان و عارفان.
۷۲۶ هـ.ق: درگذشت
علامه حلی فقیه و متکلم شیعه و نویسنده کشف المراد در عقاید امامیه (۱۵ دی ۷۰۴ش).
۱۴۰۱ هـ.ق: درگذشت
میرزا کاظم مجتهد شبستری پدر
محسن مجتهد شبستری از فقهای شیعه (۸ آذر ۱۳۵۹ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا :::. سایر وقایع تاریخی۴۶۰ هـ.ق: درگذشت
شیخ طوسی، محدث، فقیه و نویسنده تهذیب و استبصار از کتب اربعه شیعه.
۱۳۵۴ هـ.ق: ولادت
محمدآصف محسنی از مراجع تقلید شیعه افغانستان، عضو شورای عالی
مجمع جهانی اهلبیت (۵ اردیبهشت ۱۳۱۴ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا :::. سایر وقایع تاریخی۱۴۶ هـ.ق: درگذشت
علی بن حسن مثلث از نوادگان
امام حسن مجتبی و پدر
شهید فخ.
۱۶۹ هـ.ق: درگذشت
مهدی عباسی (خلیفه) سومین خلیفه عباسی پس از
سفاح و
منصور دوانیقی و همعصر
امام کاظم.
۱۲۹۷ هـ.ق: درگذشت
ملا محمد نراقی از فقهای شیعه، فرزند
ملا احمد نراقی (۱۶ دی ۱۲۵۸ش).
۱۳۷۲ هـ.ق: درگذشت
سید عبدالله بلادی بوشهری فقیه، فیلسوف، مورخ و نویسنده (۲۱ مهر ۱۳۳۱ش).
۱۴۲۷ هـ.ق:
بمب گذاری و تخریب حرم عسکریین توسط تروریستهای وابسته به
القاعدهٔ شاخه عراق (۳ اسفند ۱۳۸۴ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا :::. سایر وقایع تاریخی۱۲۷۲ هـ.ق: درگذشت
ملا محمدتقی استرآبادی از علمای شیعه (۱۴ مهر ۱۲۳۴ش).
۱۳۴۵ هـ.ق: ولادت
علامه تهرانی از فقهای شیعه
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا :::. سایر وقایع تاریخی۹۵ هـ.ق: شهادت
امام سجاد به دستور
ولید بن عبدالملک ششمین خلیفه اموی (به قولی).
۱۴۳۸ هـ.ق: درگذشت
سید تقی طباطبائی قمی از فقهای شیعه و فرزند
سید حسین طباطبایی قمی (۶ آبان ۱۳۹۵ش).
۱۴۴۳ هـ.ق: درگذشت
سید محمدسعید حکیم مرجع تقلید شیعه ساکن نجف (۱۲ شهریور ۱۴۰۰ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا :::. سایر وقایع تاریخی [ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا :::. سایر وقایع تاریخی۱۳۰۶ هـ.ق: درگذشت
ملا علی کنی، از فقیهان شیعه و مخالف
قرارداد استعماری رویتر (۱۲ مهر ۱۲۶۷ش).
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: ورود اسیران کربلا به بعلبک از شهرهای لبنان امروزی در مسیر شام. (بنابر برخی گزارشها).
:::. سایر وقایع تاریخی۳۶ هـ.ق: درگذشت
حذیفة بن یمان صحابی و صاحب سرّ پیامبر اکرم.
۲۲۰ هـ.ق: تبعید
امام جواد از مدینه به بغداد توسط
معتصم عباسی.
۶۵۶ هـ.ق: کشته شدن
مستعصم عباسی به دست
هلاکوخان و انقراض
حکومت بنیعباس.
۱۲۸۰ هـ.ق: ولادت
محمدطاهر تنکابنی فقیه، فیلسوف و از رجال سیاسی ایران در دوره پهلوی (۲۴ تیر ۱۲۴۲ش).
۱۴۰۰ هـ.ق: شهادت
محمد مفتح روحانی شیعه، از حامیان
امام خمینی در جریان انقلاب اسلامی ایران (۲۷ آذر ۱۳۵۸ش) توسط
گروه فرقان.
۱۴۴۴ هـ.ق: درگذشت
محمدعلی ناصری مجتهد شیعه و از استادان حوزه علمیه اصفهان (۴ شهریور ۱۴۰۱ش)
[ویرایش]
:::. وقایع مرتبط با نهضت عاشورا۶۱ هـ.ق: رسیدن کاروان اسیران کربلا به شام.
:::. سایر وقایع تاریخی۱۳۳۴ هـ.ق:
تصرف قم توسط قوای روسیه در جریان جنگ جهانی اول (۱۵ آذر ۱۲۹۴ش).
۱۳۶۰ هـ.ق: درگذشت
سید علی حجت کوهکمرهای از فقهای شیعه و پدر سید محمد حجت (۸ اسفند ۱۳۱۹ش).
۱۳۷۷ هـ.ق: درگذشت
سید جمالالدین گلپایگانی از فقهای شیعه و اساتید سطح عالی حوزه علمیه نجف (۴ شهریور ۱۳۳۶ش).
۱۴۰۷ هـ.ق: درگذشت
یوسف باقری بنابی مجتهد، واعظ و نویسنده کتاب «ثمرة الفواد در ترجمه و شرح تفسیر الفرات الکوفی» (۱۲ مهر ۱۳۶۵ش).
۱۳۹۸ هـ.ق:
قیام ۱۹ دی در قم (۱۹ دی ۱۳۵۶ش).
[ویرایش]
وقایع مرتبط با نهضت عاشورا: سایر وقایع تاریخی:۱۸۷ هـ.ق: قتل
جعفر برمکی و سقوط خاندان برمکیان به فرمان
هارون الرشید.
