|
| ||||||||||||||||||||
عملیات والفجر ۱ یکی از عملیاتهای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در جریان جنگ عراق با ایران بود که در ۲۱ فروردین ۱۳۶۲ در منطقه شمالغرب فکه و ارتفاعات حمرین آغاز شد. این عملیات با مشارکت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و تحت فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء طراحی و اجرا شد. هدف اصلی عملیات، انهدام نیروهای ارتش عراق، تصرف ارتفاعات استراتژیک منطقه و ایجاد زمینه پیشروی به سمت شهر العماره بود. با وجود پیشروی اولیه نیروهای ایرانی و تصرف بخشهایی از مواضع دشمن، به دلیل پاتکهای شدید ارتش عراق، عدم الحاق کامل یگانها و مشکلات فرماندهی و کنترل، همه اهداف عملیات تحقق نیافت و این عملیات در منابع نظامی به عنوان عملیاتی تلفیقی از موفقیت و ناکامی توصیف شده است. ۱ - پیشینه[ویرایش]پس از پایان عملیات والفجر مقدماتی در بهمن ۱۳۶۱ که به اهداف کامل خود دست نیافت، فرماندهان نظامی ایران تصمیم گرفتند عملیات جدیدی را در همان منطقه اجرا کنند. بررسیهای انجامشده نشان داد که در عملیات قبلی عمق عملیات بیش از حد گسترده بوده و این موضوع در هماهنگی نیروها مشکل ایجاد کرده است. به همین دلیل طرح جدید با محدودسازی منطقه عملیات و تمرکز بر ارتفاعات مهم منطقه تهیه شد. پیشنهادهای کارشناسی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در خصوص ادامه عملیات در دامنه جنوبی ارتفاعات حمرین مورد پذیرش قرار گرفت و طرح نهایی توسط قرارگاه خاتمالانبیاء در ۳۰ بهمن ۱۳۶۱ تدوین شد. برای اجرای عملیات دو قرارگاه عملیاتی اصلی تشکیل شد: قرارگاه کربلا ؛ قرارگاه نجف ۲ - منطقه عملیاتی[ویرایش]منطقه عملیات در شمالغرب فکه و در امتداد ارتفاعات حمرین قرار داشت؛ منطقهای که از نظر نظامی برای کنترل دشتهای مرزی و مسیرهای ارتباطی عراق اهمیت زیادی داشت. محدوده جغرافیایی عملیات به شرح زیر بود: شمال: ارتفاعات حمرین جنوب: ارتفاعات جبل فوقی غرب: دشت بزرگان در خاک عراق شرق: مرزهای بینالمللی ایران این منطقه دارای ارتفاعات استراتژیک، میدانهای مین گسترده و استحکامات دفاعی ارتش عراق بود که عبور از آن را برای نیروهای مهاجم دشوار میکرد. ۳ - اهداف عملیات[ویرایش]اهداف راهبردی : پیشروی به سمت شهر العماره در استان میسان عراق ؛ ایجاد تهدید برای شهر بصره از محور شمالی. و اهداف عملیاتی : انهدام نیروهای ارتش عراق در منطقه ؛ تصرف میدانهای نفتی بزرگان و فوقی ؛ تأمین شهرک صنعتی زبیدات و تأسیسات پالایشگاهی آن ؛ تأمین امنیت مناطق نفتی مرزی ایران. و اهداف تاکتیکی شامل : تکمیل تصرف ارتفاعات حمرین ؛ تصرف ارتفاعات جبل فوقی ؛ ایجاد اشراف عملیاتی بر دشت فکه و سمیده ؛ وادار کردن نیروهای عراقی به عقبنشینی به دشت ۴ - آغاز عملیات[ویرایش]عملیات در ساعت ۲۲:۱۰ شب ۲۱ فروردین ۱۳۶۲ با رمز: «یا الله و انصرنا علی القوم الکافرین» آغاز شد. در آغاز عملیات، یگانهای ارتش و سپاه در چند محور به سمت مواضع ارتش عراق در ارتفاعات حمرین و مناطق اطراف پیشروی کردند. نیروهای ایرانی موفق شدند در ساعات اولیه بخشی از خطوط دفاعی دشمن را بشکنند و تعدادی از مواضع مهم را تصرف کنند. ۵ - مراحل عملیات[ویرایش]عملیات والفجر ۱ در سه مرحله انجام شد. مرحله نخست : در مرحله اول نیروهای ایرانی موفق شدند: بخشی از ارتفاعات حمرین را تصرف کنند ؛ تعدادی از مواضع دفاعی عراق را در هم بشکنند ؛ خسارات قابل توجهی به نیروهای دشمن وارد کنند ؛ اما به دلیل گستردگی میدانهای مین و استحکامات دفاعی عراق، پیشروی در برخی محورها با کندی مواجه شد. مرحله دوم : در این مرحله تلاش شد مواضع تصرفشده تثبیت شده و نیروها به سمت اهداف بعدی پیشروی کنند. با این حال: برخی یگانها نتوانستند به یکدیگر الحاق پیدا کنند. فرماندهی و کنترل عملیات در برخی محورها با مشکل روبهرو شد در همین زمان ارتش عراق با استفاده از آتش سنگین توپخانه و بالگردهای رزمی پاتکهای متعددی انجام داد. مرحله سوم : در مرحله سوم درگیریها شدت بیشتری گرفت. نیروهای عراقی تلاش کردند مواضع از دست رفته را بازپس بگیرند و در برخی مناطق موفق شدند بخشی از مواضع تصرفشده را دوباره اشغال کنند. شدت درگیریها به حدی بود که تعدادی از پیکر شهدا و مجروحان در میدان نبرد باقی ماند و امکان انتقال آنها فراهم نشد. ۶ - نتایج عملیات[ویرایش]در مجموع عملیات والفجر ۱ نتایج زیر را به همراه داشت: وارد شدن تلفات قابل توجه به نیروهای عراقی ؛ انهدام بخشی از تجهیزات نظامی دشمن ؛ تصرف محدود برخی ارتفاعات و مواضع مرزی ؛ تقویت تجربه عملیاتی نیروهای ایرانی در نبردهای بعدی ؛ با این حال اهداف اصلی عملیات به طور کامل تحقق نیافت. ۷ - ارزیابی عملیات[ویرایش]عملیات والفجر ۱ در منابع نظامی به عنوان عملیاتی میان موفقیت و ناکامی ارزیابی میشود. ۷.۱ - عوامل موفقیتشکستن بخشی از خطوط دفاعی عراق وارد کردن تلفات به نیروهای دشمن تصرف محدود برخی مناطق ۷.۲ - عوامل ناکامیعدم الحاق کامل یگانها مشکلات در هدایت و کنترل عملیات استحکامات دفاعی گسترده عراق پاتکهای شدید دشمن با پشتیبانی توپخانه و بالگرد به همین دلیل این عملیات در بسیاری از منابع با عنوان «تلفیقی از فتح و ناکامی» توصیف شده است. ردههای این صفحه : شهدای عملیات والفجر یک (استان مازندران) | عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
