|
| ||||||||||||||||||||
عملیات بغداد یکی از عملیاتهای نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در جریان جنگ عراق با ایران بود که در ۳۰ تیر ۱۳۶۱ با هدف ناامن نشان دادن پایتخت عراق و جلوگیری از برگزاری هفتمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد در بغداد انجام شد. در این عملیات چند فروند جنگنده اف‑۴ فانتوم از پایگاه سوم شکاری همدان به سمت بغداد پرواز کردند. در جریان این مأموریت، سرهنگ خلبان عباس دوران پس از بمباران پالایشگاه الدوره در اثر اصابت آتش پدافند هوایی عراق به شهادت رسید و کمکخلبان او منصور کاظمیان به اسارت نیروهای عراقی درآمد. این عملیات بهعنوان یکی از مهمترین عملیاتهای هوایی ایران در طول جنگ شناخته میشود و از عوامل مؤثر در انتقال محل برگزاری اجلاس جنبش عدم تعهد از بغداد به دهلینو دانسته شده است. ۱ - زمینه و پیشینه[ویرایش]پس از آزادسازی خرمشهر در خرداد ۱۳۶۱، موازنه نظامی و سیاسی جنگ عراق با ایران تا حد زیادی به سود ایران تغییر کرد. رژیم بعث عراق که در آن مقطع با شکستهای نظامی مواجه شده بود، تلاش کرد با برگزاری اجلاس سران کشورهای جنبش عدم تعهد در بغداد جایگاه سیاسی خود را تقویت کند و مشروعیت بینالمللی بیشتری کسب نماید. دولت عراق برای نمایش امنیت بغداد تبلیغات گستردهای انجام داد و این شهر را منطقهای امن معرفی کرد. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران معتقد بود برگزاری چنین نشستی در بغداد میتواند به تقویت موقعیت سیاسی عراق در جنگ منجر شود. در نتیجه، ایجاد ناامنی در بغداد و نشان دادن آسیبپذیری آن در دستور کار قرار گرفت. در آن زمان ایران به موشکهای دوربرد برای هدف قرار دادن بغداد دسترسی نداشت؛ بنابراین مأموریت ناامنسازی پایتخت عراق به نیروی هوایی ارتش سپرده شد. ۲ - طراحی عملیات[ویرایش]بر اساس طرح عملیاتی، چند فروند جنگنده F‑۴E فانتوم مأمور اجرای عملیات شدند. خلبانان انتخابشده از میان خلبانان باتجربه نیروی هوایی بودند. ترکیب اصلی تیم پروازی شامل شش خلبان در سه هواپیما بود: هواپیمای شماره ۱: عباس دوران (خلبان) – منصور کاظمیان (کمکخلبان) هواپیمای شماره ۲: محمود اسکندری(خلبان) – ناصر باقری(کمکخلبان) هواپیمای شماره ۳: توانگریان (خلبان) – خسروشاهی (کمکخلبان) برنامه عملیات چنین بود که هواپیماهای شماره ۱ و ۲ وارد بغداد شده و پالایشگاه الدوره در جنوبشرقی شهر را بمباران کنند و با شکستن دیوار صوتی بر فراز شهر، فضای روانی ناامنی ایجاد کنند. هواپیمای سوم نیز بهعنوان نیروی پشتیبان در نزدیکی مرز مستقر میشد تا در صورت بروز مشکل برای هواپیماهای اصلی، مأموریت را ادامه دهد. ۳ - اجرای عملیات[ویرایش]صبح روز ۳۰ تیر ۱۳۶۱ جنگندههای ایرانی به سمت بغداد حرکت کردند. با نزدیک شدن به پایتخت عراق، هواپیماها با آتش سنگین پدافند هوایی عراق مواجه شدند. در فاصله حدود ۱۵ کیلومتری بغداد چند گلوله به هواپیمای عباس دوران اصابت کرد و موتور سمت راست آن آسیب دید. با وجود آسیب دیدن هواپیما، دوران و کاظمیان تصمیم گرفتند مأموریت را ادامه دهند و به سمت هدف اصلی یعنی پالایشگاه الدوره پرواز کردند. آنها موفق شدند تمامی بمبهای خود را بر روی پالایشگاه تخلیه کنند و خساراتی به این تأسیسات وارد کنند. در مسیر بازگشت، آتش پدافند عراق شدت گرفت و هواپیمای دوران بار دیگر مورد اصابت قرار گرفت و بخشهایی از آن دچار آتشسوزی شد. در این وضعیت، منصور کاظمیان با صندلی پران از هواپیما خارج شد و به اسارت نیروهای عراقی درآمد. پس از خروج کمکخلبان، هواپیمای عباس دوران که به شدت آسیب دیده و در آتش بود، در نزدیکی بغداد سقوط کرد. بر اساس برخی روایتها، او هواپیمای در حال سقوط را به سمت محل برگزاری اجلاس سران جنبش عدم تعهد هدایت کرد؛ در حالی که در برخی گزارشها نیز آمده است که هواپیما در حوالی بغداد سقوط کرده است. عباس دوران در این حادثه به شهادت رسید. کمکخلبان او منصور کاظمیان نیز به اسارت نیروهای عراقی درآمد و پس از هشت سال و دو ماه اسارت در سال ۱۳۶۹ آزاد شد. ۴ - پیامدها[ویرایش]این عملیات با وجود تلفات، پیامدهای سیاسی قابل توجهی داشت. حمله هوایی به بغداد و نشان دادن آسیبپذیری پایتخت عراق باعث شد ادعای امنیت کامل این شهر زیر سؤال برود. در نهایت اجلاس سران جنبش عدم تعهد که قرار بود در بغداد برگزار شود، به دلیل نگرانیهای امنیتی به دهلینو در هند منتقل شد؛ رخدادی که بهعنوان یک شکست سیاسی برای حکومت صدام حسین تلقی شد. ردههای این صفحه : عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
