|
| ||||||||||||||||||||
عملیات والفجر ۱۰ یکی از گستردهترین عملیاتهای جمهوری اسلامی ایران در سال پایانی جنگ عراق با ایران بود که در اسفند ۱۳۶۶ در منطقهٔ عمومی حلبچه و سلیمانیه عراق به اجرا درآمد. این عملیات با رمز «یا محمد بن عبدالله» همزمان با مبعث پیامبر اسلام آغاز شد و طی پنج مرحله ادامه یافت. این عملیات علاوه بر اهداف نظامی، دارای ابعاد سیاسی و بینالمللی مهمی بود و در پی آن، رژیم بعث عراق شهر حلبچه را با سلاحهای شیمیایی بمباران کرد که به یکی از بزرگترین فجایع شیمیایی تاریخ انجامید. این عملیات آخرین عملیات بزرگ تهاجمی ایران در خاک عراق بود و یکی از بزرگترین عملیاتهای کوهستانی جنگ بود ۱ - پیشزمینه و دلایل طراحی عملیات[ویرایش]در سال ۱۳۶۶، با افزایش حملات موشکی و هوایی عراق به شهرهای ایران (جنگ شهرها) و نیز کاهش کارآمدی برخی راهبردهای عملیاتی در جبهه جنوب، فرماندهی جنگ تصمیم به انتقال محور اصلی عملیاتها از جنوب به شمالغرب گرفت. از جمله عوامل مؤثر در این تصمیم: مشکلات طبیعی و تاکتیکی در جبهه جنوب ؛ توقف عملیات بیتالمقدس ۲ ؛ آمادگی نسبی نیروهای ایرانی برای بهرهگیری از شرایط کوهستانی غرب ؛ ضرورت پاسخگویی عملیاتی به حملات موشکی و بمباران مناطق مسکونی ایران ؛ تلاش برای نمایش توان رزمی ایران در عرصه بینالمللی ؛ با وجود آنکه عراق احتمال عملیات در منطقه بیتالمقدس ۲ را میداد، تمرکز اصلی خود را همچنان بر جبهه جنوب حفظ کرده بود؛ از اینرو عملیات در محور حلبچه عنصر غافلگیری را نیز در برداشت. ۲ - اهداف عملیات[ویرایش]اهداف نظامی : آزادسازی شهرهای حلبچه، خرمال، دوجیله، بیاره و طویله ؛ فراهمسازی مقدمات تصرف سد دربندیخان ؛ انسداد عقبه اصلی دشمن در استان سلیمانیه ؛ کاهش طول خطوط پدافندی خودی ؛ انتقال بخش مهمی از توان رزمی عراق از جبهه جنوب به شمالغرب اهداف سیاسی : پاسخ به جنگ شهرها و حملات موشکی عراق ؛ تقویت جایگاه ایران در مذاکرات و عرصه بینالمللی ؛ حمایت از مردم کرد منطقه ۳ - منطقه عملیات[ویرایش]منطقه عمومی حلبچه در شرق استان سلیمانیه عراق قرار دارد و از نظر طبیعی منطقهای کوهستانی و صعبالعبور است. ویژگیهای جغرافیایی مهم: دریاچه سد دربندیخان در غرب. و ارتفاعات مهم شامل : بالامبو، تمورژنان، سورن، شمیران، شینهروی، پنجقله، پرونیه، توانیر و … . تنگهای به عرض حدود ۱۰ کیلومتر بین دریاچه و ارتفاعات سورن ؛ وجود شیارها و درههای متعدد (گلان، زلم، سورمر، سازان و …) که نقش مهمی در اختفای نیروها داشت تأسیسات مهم منطقه: سد دربندیخان (اهمیت اقتصادی و برقرسانی گسترده) ؛ پادگان حلبچه ؛ مقر لشکر ۲۷ عراق در کانیمانگا ؛ پایگاههای موشکی سام ۲ و سام ۷ ؛ جادههای ارتباطی حلبچه – سلیمانیه – بغداد ۴ - سازمان رزم[ویرایش]قرارگاه خاتمالانبیاء (قرارگاه مرکزی) . قرارگاههای عملیاتی : قرارگاه قدس (محور شمالی) ؛ قرارگاه ثامنالائمه (محور میانی) ؛ قرارگاه فتح (محور جنوبی) ؛ قرارگاه رمضان (مأموریتهای ویژه و همکاری با کردهای معارض) و در مجموع: ۱۰ لشکر ؛ بیش از ۱۳ تیپ مستقل ؛ حدود ۷۰ تا ۱۰۳ گردان رزمی استعداد دشمن: منطقه تحت مسئولیت سپاه یکم عراق قرار داشت. یگانهای دشمن شامل: بیش از ۱۵ تیپ پیاده ؛ چندین تیپ زرهی و مکانیزه ؛ تیپهای نیروی مخصوص و کماندویی ؛ نیروهای «جاش» (کردهای همکار رژیم بعث) با آغاز نشانههای آمادهسازی عملیات، عراق اقدام به تقویت منطقه نمود، اما تمرکز اصلی خود را همچنان بر جبهه جنوب حفظ کرد. ۵ - مراحل عملیات[ویرایش]مرحله اول (۲۴ اسفند ۱۳۶۶ – ساعت ۲ بامداد) ؛ تصرف مواضع اولیه در محورهای شمالی و جنوبی ؛ آزادسازی حدود ۲۰ روستا ؛ ورود به شهر خرمال و پاکسازی آن غافلگیری گسترده دشمن ؛ پیشروی به سوی ارتفاعات بالامبو و شینهروی مرحله دوم (۲۶ اسفند ۱۳۶۶) : پیشروی در غرب خرمال ؛ آزادسازی شهر دوجیله ؛ قطع ارتباط شمال و جنوب استان سلیمانیه ؛ تصرف بیش از ۲۰ روستا مرحله سوم (۲۷ اسفند ۱۳۶۶) : عبور از رودخانه سیروان، رود زیمکان و رود آبلیله ؛ تصرف ارتفاعات مهم منطقه ؛ محاصره شهر حلبچه ؛ آزادسازی بیش از ۹۰ روستا ؛ ورود به حلبچه در شرایط بمباران هوایی شدید مرحله چهارم : آزادسازی شهر مرزی نوسود ایران پس از ۷ سال اشغال ؛ تصرف شهرهای بیاره و طویله ؛ دفع پاتکهای سنگین دشمن مرحله پنجم (۳ فروردین ۱۳۶۷) : حمله به محور خرمال – سیدصادق ؛ آزادسازی ۱۹ ارتفاع حساس از جمله ارتفاع ۱۰۵۸ ؛ تثبیت مواضع و تکمیل خطوط دفاعی بمباران شیمیایی حلبچه : در ۲۶ اسفند ۱۳۶۶، رژیم بعث عراق در اقدامی تلافیجویانه شهر حلبچه را با بمبهای شیمیایی (گاز خردل، عوامل اعصاب و سیانوژن) هدف قرار داد. این اقدام نقض آشکار پروتکل ژنو ۱۹۲۵ بود که عراق نیز از امضاکنندگان آن محسوب میشد. واکنش مجامع بینالمللی در روزهای نخست محدود و غیرقاطع بود. ایران با اعزام مجروحان به خارج از کشور و دعوت از رسانههای خارجی تلاش کرد ابعاد فاجعه را منعکس کند. ۶ - پیام امام خمینی (ره)[ویرایش]امام خمینی در پیامی به مناسبت این عملیات، ضمن تقدیر از رزمندگان اسلام، پیروزیها را موجب شادی مستضعفان و اندوه حامیان رژیم بعث دانستند و جنایات شیمیایی عراق را محکوم کردند. ردههای این صفحه : شهدای عملیات والفجر ده (استان مازندران) | عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
