مرگ بر آمریکا
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
«مرگ بر آمریکا» شعاری سیاسی است که عمدتاً توسط
جمهوری اسلامی ایران و هواداران آن در تجمعات، راهپیماییها و مناسبتهای رسمی مورد استفاده قرار میگیرد. این شعار در ادبیات سیاسی ایران بهعنوان نمادی از مخالفت با سیاستهای
ایالات متحده آمریکا و نظام سلطه جهانی شناخته میشود. علاوه بر ایران، برخی گروههای سیاسی-مذهبی و جنبشهای منطقهای مانند
انصارالله یمن،
حزبالله لبنان و
کتائب حزبالله عراق نیز از این شعار الهام گرفته یا آن را بهکار بردهاند.
[ویرایش]
پیش از انقلاب ۱۳۵۷ : روابط ایران و ایالات متحده آمریکا در آغاز قرن بیستم عمدتاً با نگاه مثبت و همکاریهای آموزشی، پزشکی و مالی همراه بود. با این حال، این تصویر بهتدریج و بهویژه پس از
کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، که با حمایت آمریکا و بریتانیا علیه دولت
محمد مصدق رخ داد، تغییر کرد. پس از این رویداد، آمریکا بهتدریج بهعنوان قدرتی مداخلهگر در سیاست داخلی ایران شناخته شد. در سالهای بعد، افزایش نفوذ سیاسی و نظامی آمریکا در
دوره پهلوی، حمایت از رژیم شاه و نقش آن در ساختارهای امنیتی مانند
ساواک، زمینهساز شکلگیری گفتمان ضدآمریکایی در میان گروههای مذهبی و انقلابی شد.
شکلگیری شعار در جریان انقلاب ۱۳۵۷: با آغاز نهضت اسلامی به رهبری امام
روحالله خمینی، شعارهای ضدآمریکایی در کنار شعار «
مرگ بر شاه» در تظاهرات مردمی رواج یافت. در این دوره، آمریکا در ادبیات سیاسی انقلابی بهعنوان «
شیطان بزرگ» معرفی شد و شعار «مرگ بر آمریکا» به یکی از نمادهای اصلی اعتراضات تبدیل گردید. برخی گزارشهای تاریخی، استفاده گسترده از این شعار را در سالهای ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ و بهویژه در تظاهرات دانشجویی و مردمی ثبت کردهاند.
پس از انقلاب اسلامی : پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، شعار «مرگ بر آمریکا» در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی تثبیت شد.
تسخیر سفارت آمریکا در تهران در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ نقطه عطفی در تثبیت این شعار به شمار میرود. از آن پس، این روز در ایران بهعنوان «
روز مبارزه با استکبار جهانی» شناخته شد. این شعار در راهپیماییهای سالانه مانند ۱۳ آبان،
۲۲ بهمن و
روز قدس بهطور گسترده تکرار میشود.
[ویرایش]
مقامات جمهوری اسلامی ایران بارها تأکید کردهاند که منظور از این شعار، مردم آمریکا نیستند بلکه سیاستهای دولت ایالات متحده و نظام سلطه جهانی است. در این چارچوب، «آمریکا» نماد ساختار قدرتی تلقی میشود که در ادبیات رسمی ایران بهعنوان «استکبار جهانی» شناخته میشود. بر اساس دیدگاه
امام شهید خامنهای، این شعار به معنای مخالفت با سیاستهای سلطهگرانه و نه دشمنی با ملت آمریکا است.
[ویرایش]
برخی تحلیلگران و طرفداران این شعار، آن را مرتبط با مفاهیمی در متون اسلامی مانند «
تبرّی» (بیزاری از دشمنان خدا) میدانند. همچنین به آیاتی از قرآن استناد میشود که در آنها واژههایی مانند «قُتِلَ» در مورد کافران و مشرکان بهکار رفته است. در این نگاه، شعار «مرگ بر آمریکا» نه صرفاً یک شعار سیاسی، بلکه نوعی موضعگیری اعتقادی در برابر ظلم و
استکبار تلقی میشود.
[ویرایش]
شعار «مرگ بر آمریکا» در قالب آثار هنری، پوسترها، تایپوگرافیها، فیلمهای مستند و جشنوارههای فرهنگی مورد استفاده قرار گرفته است. برخی جشنوارهها و رویدادهای هنری در ایران بهطور مستقیم با محوریت این شعار برگزار میشوند. این شعار علاوه بر ایران، در برخی کشورهای دیگر نیز در اعتراضات سیاسی و جنبشهای ضدآمریکایی مشاهده شده است. در برخی رسانههای بینالمللی، این شعار بهعنوان نماد «آمریکاستیزی» در خاورمیانه معرفی شده است.
