• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 
عملیات قدس ۴
بخشی از جنگ عراق با ایران
نام عملیات عملیات قدس چهار
رمز عملیات یا محمد رسول‌الله
فرمانده عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
مجری عملیات تیپ ۹ بدر
منطقه عملیات هورالهویزه (دریاچه ام‌النعاج)
زمان عملیات ۱ مرداد ۱۳۶۴
نوع عملیات محدود تهاجمی
زمان سال پنجم جنگ تحمیلی
نتیجه پیروزی ایران

عملیات قدس ۴ از سلسله عملیات‌های محدود و ایذایی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در جریان جنگ عراق و ایران بود که در ۱ مرداد ۱۳۶۴ با فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در منطقه هورالهویزه آغاز شد و پس از سه روز درگیری به پایان رسید. هدف اصلی این عملیات انهدام نیروهای پدافندی دشمن و آزادسازی دریاچه ام‌النعاج بود.


۱ - پیش‌زمینه و اهداف

[ویرایش]

دو حادثه اصلی زمینه را برای طرح و اجرای این عملیات فراهم کرد: ۱. عوامل طبیعی: وقوع طوفان شدید در منطقه باعث جابجایی «تَهل‌ها» (جزایر شناور متشکل از نی و گیاهان آبزی) در شط‌الدوب شد که منجر به اتصال این شط به دریاچه ام‌النعاج گردید. ۲. اطلاعات عملیات: دستگیری تعدادی از نیروهای شناسایی عراقی و کسب اطلاعات دقیق از آن‌ها، توجه فرماندهان سپاه را به اهمیت و آسیب‌پذیری منطقه ام‌النعاج جلب کرد.

۲ - اهداف عملیات

[ویرایش]

انهدام نیروهای پدافندی دشمن در منطقه. آزادسازی دریاچه ام‌النعاج (بزرگ‌ترین دریاچه هور) و ۱۵۰ تا ۱۶۰ کیلومتر مربع از منطقه هورالهویزه. ایجاد جای پا برای گسترش عملیات‌های آتی و نزدیک شدن به خشکی‌های شرق رودخانه دجله.

۳ - سازمان رزم

[ویرایش]

ویژگی بارز عملیات قدس ۴ نسبت به سایر عملیات‌های سری قدس، ترکیب یگان‌های عمل‌کننده بود. نیروهای اصلی این عملیات را تیپ ۹ بدر تشکیل می‌دادند. این تیپ عمدتاً متشکل از مجاهدین عراقی (پناهندگان و اسرای عراقی که به نیروهای ایرانی پیوسته بودند) بود که به دلیل شناخت دقیق از منطقه و روحیات ارتش بعث، نقش مؤثری در موفقیت عملیات ایفا کردند. فرماندهی این تیپ بر عهده اسماعیل دقایقی بود. سازمان رزم تیپ ۹ بدر در این عملیات شامل گردان‌های شهید بهشتی، انصارالحسین، شهید دستغیب و شهید صدر به همراه یک گروهان احتیاط بود.

۴ - شرح عملیات

[ویرایش]

عملیات در ساعت ۲۴ روز ۱ مرداد ۱۳۶۴ با رمز «یا محمد رسول‌الله» آغاز شد. با وجود بمباران‌های ایذایی هواپیماهای پی‌سی ۷ عراقی پیش از عملیات، نیروهای ایرانی موفق شدند اصل غافلگیری را حفظ کنند. یکی از نقاط عطف عملیات، اسارت بی‌سیم‌چی فرماندهی دشمن بود. در جریان درگیری‌ها، نیروهای خودی با بهره‌گیری از تجهیزات شنود و همچنین استفاده هوشمندانه از اسرای عراقی که با رزمندگان همکاری می‌کردند، توانستند ارتباطات دشمن را مختل کنند. با تماس اسرای ایرانی با عقبه دشمن، آن‌ها موفق شدند با فریب فرماندهان عراقی، تقاضای توقف آتش توپخانه را مطرح کنند که با موافقت دشمن مواجه شد؛ این اقدام مسیر پیشروی رزمندگان را هموار کرد.

۵ - نتایج عملیات

[ویرایش]

پس از سه روز نبرد، عملیات با دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده به پایان رسید: آزادسازی: تصرف نیمی از دریاچه ام‌النعاج و ۲۰ پاسگاه آبی دشمن. تلفات دشمن: طبق گزارش‌ها، مجموع کشته‌ها، مجروحین و اسرای دشمن ۳۳۶ نفر (و در برخی منابع ۵۳ اسیر و تعداد بیشتری کشته و زخمی) ذکر شده است. غنائم: شامل چندین دستگاه قایق و بلم، بی‌سیم، تفنگ‌های کلاشینکف، تیربار، خمپاره‌انداز و آرپی‌جی. تلفات خودی: ۵ شهید و ۲۵ مجروح در اثر حملات هوایی.

۶ - عوامل موفقیت

[ویرایش]

کارشناسان نظامی عوامل اصلی پیروزی در این عملیات محدود را موارد زیر می‌دانند: شناسایی دقیق محورها (به‌ویژه محور غربی توسط غواصان). بهره‌گیری از نیروی بومی (عشایر هور) و رزمندگان تیپ بدر. فعال بودن پست‌های شنود بی‌سیم و فریب دشمن. هماهنگی مناسب میان واحد ادوات، غواصان و فرماندهی میدان.






جعبه ابزار