|
| ||||||||||||||||||||
در سال ۱۳۶۶، بخشی از فعالیتهای نظامی ایران در جنگ تحمیلی به عملیاتهای برونمرزی و نامنظم در شمال عراق گسترش یافت. در این چارچوب، نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با هدایت و فرماندهی قرارگاه برونمرزی رمضان و با همکاری پیشمرگان کُرد عراقی اقدام به اجرای عملیاتهایی در مناطق کردنشین عراق کرد. عملیات ظفر ۱ عنوانی است که در منابع ایرانیِ مرتبط با جنگ تحمیلی برای دو اقدام نظامیِ جداگانه بهکار رفته است: یکی عملیات ایذایی در سال ۱۳۶۴ در منطقهٔ جزیره مینو و دیگری عملیات نامنظمِ برونمرزی در سال ۱۳۶۶ در کردستان عراق که با محوریت شهر کانیماسی انجام شد. در این مقاله تمرکز اصلی بر عملیات سال ۱۳۶۶ است و عملیات سال ۱۳۶۴ بهصورت خلاصه در آخرین پاراگراف آمده است. ۱ - منطقه عملیاتی و زمان اجرا[ویرایش]عملیات ظفر ۱ در ۲۷ شهریور ۱۳۶۶ (و بنا بر برخی گزارشها با آغاز مرحلهای از ۲۳ شهریور ۱۳۶۶) در منطقهای در شمال عراق، شامل بخشهایی از استان دهوک و استان سلیمانیه اجرا شد. منطقهٔ عملیات پیرامون شهر کانیماسی (از توابع فرمانداری عمادیه) قرار داشت و گزارش شده است که عملیات در گسترهای حدود ۳۰ کیلومتر مربع و در عمق حدود ۲۰۰ کیلومتری خاک عراق انجام شد. از محورهای ذکرشده در گزارشها میتوان به محور ارتباطی باتوفه–زاخو و مسیرهای منتهی به کانیماسی اشاره کرد. ۲ - نیروهای عملکننده و اهداف[ویرایش]اجرای عملیات بر عهده رزمندگان قرارگاه رمضان (وابسته به نیروی زمینی سپاه پاسداران) و پیشمرگان کُرد عراقی بود. در بخشی از روایتها، رهبری نیروهای پیشمرگ در این عملیات به مسعود بارزانی نسبت داده شده است. هدف اعلامشدهٔ عملیات، انهدام مراکز نظامی ارتش عراق در محدودهٔ کانیماسی و پیرامون آن و نیز ایجاد فشار بر یگانهای مستقر دشمن در شمال عراق بود. در گزارشها همچنین به حمله به مواضع و مقرهای یگانهای وابسته به تیپ «بیگاوه/بیگاره» (تابع لشکر ۳۸ ارتش عراق) اشاره شده است. ۳ - روند عملیات و درگیریها[ویرایش]بر پایهٔ گزارشهای ارائهشده در متن شما، نیروهای ایرانی و پیشمرگان کُرد در ساعات ابتدایی موفق شدند بخشی از پایگاههای حفاظتی اطراف کانیماسی و مراکز گردانهای مستقر را تصرف یا منهدم کنند و سپس اقدام به پاکسازی منطقه کنند. همچنین از عملیات در ناحیهٔ گیلهزرده در استان سلیمانیه نام برده شده که در آن، پایگاههای منطقه هدف قرار گرفت و مقر گردان ۱۹ خفیفه نیز منهدم شد. در ادامه، از پیشروی در مسیرهای ارتباطی و کنترل بخشهایی از جادهها گزارش شده است؛ از جمله کنترل قسمتهایی از مسیر کانیماسی به باتوفه و نیز استقرار در بخشهایی از جاده باتوفه–زاخو. بنا بر روایت موجود، ارتش عراق برای بازپسگیری مناطق از دست رفته با پشتیبانی زرهی و هوایی وارد عمل شد، اما با مقاومت نیروهای عملکننده به نتیجهٔ تعیینکننده نرسید. ۴ - نتایج و پیامدها[ویرایش]گزارشهای ارائهشده در متن ارسالی، نتایج عملیات را چنین بیان میکنند: آزادسازی شهر کانیماسی و از میان بردن ۶۰ پایگاه حفاظتی در اطراف شهر و محور ارتباطی باتوفه–زاخو. انهدام مراکز نظامی از جمله مراکز گردانهای منطقه از تیپ بیگاوه/بیگاره و چند موضع دیگر در دهوک و سلیمانیه. انهدام تجهیزات شامل دهها دستگاه تانک و نفربر، شماری خودرو، انواع سلاح سبک و نیمهسنگین و چندین انبار مهمات. تلفات انسانی دشمن: در یک جمعبندی، مجموع کشته، زخمی و اسرا ۱۵۰۰ نفر گزارش شده است (در روایتی دیگر، حدود ۱۰۰۰ کشته و زخمی و حدود ۵۰۰ اسیر ذکر شده است). همچنین ادعا شده که در جریان مرحلهای از عملیات، سرگرد خلبان جمال مسعود سلمان (به عنوان عامل بمباران شیمیایی سردشت) کشته شد. از سوی دیگر، نقل شده است که روزنامهٔ ایندیپندنت پیامدهای تصرف کانیماسی را از منظر تهدید مسیرهای ارتباطی ترکیه–عراق و خط لوله صادرات نفت عراق تحلیل کرده است. ۵ - عملیات ظفر ۱ (۱۳۶۴)[ویرایش]در کنار عملیات سال ۱۳۶۶، عنوان «ظفر ۱» در برخی منابع به یک عملیات ایذایی نیز اطلاق شده است که شامگاه ۱۷ خرداد ۱۳۶۴ در منطقهٔ جزیره مینو (در جبههٔ جنوبی جنگ) توسط ارتش جمهوری اسلامی ایران اجرا شد. هدف اعلامشدهٔ این اقدام، انهدام بخشی از نیروهای عراق و وارد کردن خسارت به مواضع دشمن در محدودهٔ مرتبط با اروندرود بود. بر اساس گزارش موجود، تکاوران نیروی زمینی ارتش با عبور از اروندرود به مواضع دشمن یورش بردند، تعدادی از سنگرهای انفرادی و اجتماعی را منهدم کردند و پس از وارد کردن تلفات و خسارت، به مواضع قبلی خود بازگشتند. این دسته عملیاتهای محدود، در روایتهای ایرانی بهعنوان بخشی از اقدامات تاکتیکی پس از عملیات بدر و در مسیر آمادهسازی برای عملیاتهای بزرگتر (از جمله والفجر ۸) معرفی شدهاند. ردههای این صفحه : عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
