|
| ||||||||||||||||||||
عملیات سلطان ۱۰ (که در اسناد نظامی با نام عملیات «سلطان» نیز شناخته میشود)، نخستین عملیات نفوذ عمیق نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به خاک عراق در دوران جنگ عراق با ایران بود. این عملیات در تاریخ ۷ آبان ۱۳۵۹ (۲۹ اکتبر ۱۹۸۰) با هدف انهدام پایگاه هوایی الحریه در نزدیکی موصل و توقف برنامههای آموزشی و پشتیبانی فنی مستشاران فرانسوی برای نیروی هوایی عراق طراحی و اجرا شد. ۱ - پیشزمینه و اهداف[ویرایش]در سال ۱۹۷۷، دولت عراق قراردادی برای خرید جنگندههای پیشرفته میراژ اف-۱ (Mirage F-۱) با فرانسه منعقد کرد که شامل استقرار ۴۷ کارشناس و متخصص فرانسوی در پایگاه هوایی «الحریه» برای آموزش خلبانان و پرسنل عراقی بود. با آغاز جنگ در سال ۱۳۵۹، حضور این مستشاران و برنامههای عراق برای بهکارگیری این جنگندههای مدرن، تهدیدی استراتژیک برای ایران محسوب میشد. ستاد عملیاتی نیروی هوایی ایران با هدف از بین بردن این زیرساختها و پاسخ به حملات موشکی عراق به شهرهای ایران، طرح این عملیات نفوذ عمیق را تدوین کرد. ۲ - طراحی و سازماندهی[ویرایش]طراحی عملیات توسط سرهنگ «افشار» و سرگرد «شوقی» انجام شد. با توجه به مسافت ۳۰۰ کیلومتری تا هدف، نیاز به سوختگیری هوایی و لزوم حمل حداکثری مهمات، سازماندهی عملیات به شرح زیر بود: واحد ضربت: ۶ فروند فانتوم F-۴ (سلطان ۱ تا ۶) از گردانهای ۳۱ و ۳۲ پایگاه همدان، هر کدام مسلح به ۱۲ بمب MK-۸۲. واحد رهگیر و اسکورت: ۲ فروند تامکت F-۱۴ (سلطان ۷ و ۸) از گردان ۸۱ پایگاه اصفهان برای حفاظت از تانکرها. واحد سوخترسان: ۲ فروند بویینگ ۷۰۷ (سلطان ۹ و ۱۰) از پایگاه مهرآباد. تاکتیک نفوذ: برای دور زدن سایتهای پدافندی (سام-۲، سام-۳ و سام-۶) و گشتهای هوایی عراق، مسیر نفوذ از طریق حریم هوایی ترکیه و ورود به شمال عراق (منطقه جبل سنجار) انتخاب شد. ۳ - شرح عملیات[ویرایش]گروه پروازی «سلطان» در سحرگاه ۷ آبان ۱۳۵۹ از پایگاه دوم شکاری تبریز برخاست. پس از عبور از کوههای زاگرس و طی بخشی از مسیر در حریم هوایی ترکیه، جنگندهها وارد خاک عراق شده و سوختگیری هوایی را در عمق خاک دشمن انجام دادند. ۴ - حمله به پایگاه الحریه[ویرایش]فانتومهای ایرانی با رسیدن به پایگاه الحریه و در غافلگیری کاملِ پدافند عراقی، تمامی بمبهای خود را بر روی اهداف رها کردند. در این حمله، علاوه بر انهدام بخشهای حیاتی پایگاه، ۲ فروند میگ-۲۱ و ۳ فروند بالگرد MI-۸ بر روی زمین نابود شدند و حداقل یک متخصص فرانسوی کشته شد. ۵ - درگیری هوایی تامکتها[ویرایش]در بازگشت، رادار AWG-۹ تامکتهای ایرانی حضور ۴ فروند میگ-۲۳ (فلاگر) عراقی را شناسایی کرد. سرهنگ صدقی (لیدر سلطان ۷) با استفاده از موشکهای فونیکس و اسپارو، و اجرای مانورهای تهاجمی (از جمله مانور کبری در شرایط کمبود سوخت)، هر ۴ فروند میگ-۲۳ را ساقط کرد. یکی از خلبانان کشته شده عراقی، سروان احمد صباح، از خلبانان برجسته نیروی هوایی عراق بود. ۶ - نتایج و پیامدها[ویرایش]خسارات دشمن: انهدام پایگاه الحریه، نابودی چندین فروند هواپیما و بالگرد و تلفات انسانی در میان مستشاران فرانسوی. خروج مستشاران: متعاقب این عملیات، دولت فرانسه دستور خروج فوری تمام متخصصان نظامی خود را از عراق صادر کرد که روند عملیاتیشدن جنگندههای میراژ را به شدت به تأخیر انداخت. دستاوردهای فنی: این عملیات توان عملیاتی خیرهکننده تامکتهای F-۱۴، دقت رادار AWG-۹ و موشکهای دوربرد فونیکس را در شرایط جنگی واقعی به اثبات رساند. ۷ - اهمیت تاریخی[ویرایش]عملیات سلطان ۱۰ به عنوان یکی از پیچیدهترین و موفقترین عملیاتهای برونمرزی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران شناخته میشود. این عملیات با موفقیت در نفوذ به عمق خاک دشمن، تغییر موازنه قوا در ابتدای جنگ و ضربه به همکاریهای نظامی فرانسه و عراق، نقش مهمی در دفاع هوایی از کشور ایفا کرد. ردههای این صفحه : عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
